TSJUKEMAR KenM-800

De Tsjûkemar en omgeving heeft prachtige gebieden waar rust, ruimte en schoonheid nog volop te vinden zijn. In 2017 is Stichting Kulturele Rûte Tsjûkemar opgericht om het gebied rondom de Tsjûkemar letterlijk op de kaart te zetten en zo nog meer onder de aandacht te brengen bij bewoners en bezoekers. Te verbinden.
Elk jaar organiseren wij een culturele activiteit onder de naam Kunst en Meer. Soms op één plek, soms rondom het hele Tjeukemeer.

2025 was het jaar van Libje mei Wetter!

Leven met water:  een venster op de toekomst…..

Een samenwerking tussen kunstenaars en leerlingen van 10 basisscholen rondom het Tjeukemeer met het thema: leven met water.
We zijn trots op het eindresultaat, trots op de samenwerking met de projectorganisatie van de Vergeten Watersnood van 1825 (Nationaal Landschap Zuidwest Friesland), Eelco Kersloot (communicatie), It Toanhûs, Jong Tsjûkemar, de vier kunstenaars, de basisscholen en leerlingen, en de vrijwilligers.

Met medewerking van Plaatselijk Belang Rotstergaast, de watersportvereniging  St.Nic en Erica Oenema, van de Jacobuskerk in Delfstrahuizen, konden we op bovengenoemde locaties onze exposities houden. Fantastisch!

Daarnaast zijn we veel dank verschuldigd aan gemeente De Fryske Marren, het Cultuurfonds, het RABO Coöperatiefonds, de stichting Westermeer, de Julia Jan Wouters Stichting en de PW Janssens Stichting. Dankzij de financiële bijdrage konden wij het project realiseren.

Hieronder een uitgebreid eindverslag met enkele foto’s van Libje mei Wetter:

Eindverslag Libje mei Wetter

‘Libje mei Wetter’:
dit waren de exposities tijdens het weekend van 22&23 november 2025

Leven op en rondom water,  Jacobuskerk Delfstrahuizen
Mienskip rondom water, in de kapel in Rotstergaast
Leven in water, bij watersportvereniging St. Nyk

Een link naar de superleuke reportage van Nelie de Vries van Radio Spannenburg over het ontstaan en over de expositie/ afsluiting van Libje mei Wetter!

https://radiospannenburg.nl/2025/11/25/feestelijke-afsluiting-van-themajaar-de-vergeten-watersnood-van-1825/

https://radiospannenburg.nl/2025/11/22/samen-leven-met-water-groot-kunstproject-markeert-afsluiting-herdenkingsjaar/

2025:  ‘Leven met water, een venster op de toekomst’
2025 is het herdenkingsjaar voor De Vergeten Watersnood van 1825. Op initiatief van Nationaal Landschap Súdwest Fryslân, Fries Scheepvaartmuseum, Wetterskip Fryslân en Warkums Erfskip uit de vergetelheid gehaald.
2 februari 1825 werden grote delen van o.a. Fryslân overspoeld tijdens springtij.
2 februari jl. was daarom de opening van dit herdenkingsjaar met een bijeenkomst in It Heidenskip, toespraken en massaal klokkenluiden om 20.00 uur:  18 minuten en 25 seconden lang.
Gedurende dit jaar waren er allerlei activiteiten gepland door verschillende instanties en musea. Zie ook:  https://nationaallandschap.frl/watersnood1825/

Libje mei Wetter:  de officiële afsluiting van het herdenkingsjaar!
Wij hebben dit culturele herdenkingsjaar officieel afgesloten met een blik op de toekomst. Hoe leven wij nu en hoe gaan wij verder leven met water…..Bewustwording van veranderingen, verkenning van mogelijkheden.
Dit alles na afloop van het expositieweekend van 22&23 november 2025.

Hoe hebben we dit opgezet?
Aan de ene kant door een goede samenwerking met de projectgroep ‘De Vergeten Watersnood 1825’, Jong Tsjûkemar (gebiedsonderwijs) en It Toanhûs.
https://www.jongtsjukemar.nl/
En anderzijds door de super samenwerking met door ons benaderde kunstenaars en leerlingen van basisscholen rondom de Tsjûkemar. Zij startten na de herfstvakantie met het thema ‘Libje mei wetter’, namen een duik in de geschiedenis en gingen vervolgens creatief aan de slag met de toekomst. Door te schilderen, dichten en met verzameld afval ‘vergeten dieren’ te maken.
En, het resultaat van al deze inspanningen is te zien geweest tijdens het expositie- weekend. Wij, de makers en alle bezoekers hebben ervan genoten!

Volg ons op Instagram:  https://www.instagram.com/detsjukemar
en Facebook:  https://www.facebook.com/people/De-Tsjûkemar-Kunst-en-Meer

Locatie 1
Jacobuskerk Delfstrahuizen, Marwei 86, Delfstrahuizen

‘Leven op en rondom water’ met Christa Niklewicz

Voor de expositie in deze mooie kerk heeft woordkunstenaar Christa Niklewicz (Ryptsjerk) samengewerkt met kinderen van basisscholen:

– Twa Yn Ien, Echtenerbrug
– De Reinbôge, Bantega
– De Spoarsiker, Echtenerbrug
– Eben Haëzer, Oosterzee

Water-woordkunst
Niklewicz ging met de kinderen op zoek naar hun (water)eigenschappen en talenten. Dat leverde bijzondere woordkunstwerken op!

Over Christa Niklewicz
Christa Niklewicz is body, mind and soul in poëzie, zang en toneel. Optimistisch. Onderzoekend. Onverwacht. Vaak wat metaforisch, soms platgeslagen en eenvoudig en altijd geïnspireerd door de essentie; energie, levensloop en elementaire deeltjes. In haar teksten weet ze dat aardig te verstoppen maar wie zoekt zal vinden. Voordrachten van Niklewicz zijn veeltalig, verrassend en bewegen mee met de vibe . En als die swingt…

Ze publiceerde in verschillende verzamelbundels, zoals De Moanne en Petrichor’s Genootschapsbode. Ook was ze onlangs te zien als voorzitter van de jury van Frysk sjongfestifal Liet. Ze werkte eerder met kinderen op basisscholen, onder andere aan het project Oorlog in mijn Buurt en is opgeleid Kindertalentenfluisteraar.

Locatie 2

De Kapel in Rotstergaast, Schoterweg 11, Rotstergaast

Cris Bakker

‘Mienskip rondom water’ met Cris Bakker

In de kapel van Rotstergaast (mét oude klokkenstoel) was het werk te zien dat beeldend kunstenares Cris Bakker maakte met de kinderen van basisscholen:

– De Schakel, Rotsterhaule
– De Trieme, Sintjohannesga
– De Ynset, Rottum

Betrokken Minerva-student:  Amarins Steegstra.

Kleurrijk wateroppervlak

Bakker werkt sinds 2022 aan haar serie Watergezichten. Samen met de kinderen heeft ze dit voortgezet in de vorm van één groot kunstwerk dat het wateroppervlak van de Tsjûkemar uitbeeldt. Het werk bestaat uit kleine canvassen die van elkaar verschillen, maar ook op elkaar aansluiten – net als een kleurrijke mienskip.
Momenteel nog te zien in Groningen, Academie Minerva.

Over Cris Bakker
Cris Bakker (2000) is een Groningse kunstenares en kunsteducator. In haar serie Watergezichten (2022-heden) maakt ze grote tekeningen en schilderijen van het wateroppervlak. Gefascineerd door de ritmische manier waarop water de omgeving weerspiegelt en vervormt, onderzoekt en speelt ze in haar werk met het spanningsveld tussen herkenbaarheid en abstractie. Tegelijkertijd onderzoekt ze welke rol water speelt in haar eigen leven en in dat van anderen.

Tijdens Libje mei Wetter bracht Bakker haar kenmerkende werkwijze het klaslokaal binnen. Samen met de kinderen maakte ze grote werken die het wateroppervlak van de Tsjûkemar uitbeelden. Elk kind vulde een paneel met kleuren die zijn/haar persoonlijke relatie tot het meer verbeelden. De panelen sluiten op elkaar aan, maar verschillen onderling. Hierdoor zijn zowel de individualiteit van de kinderen zichtbaar als de kleurrijke gemeenschap die zij samen vormen.

Locatie 3
Boerderij jachthaven Sint Nicolaasga, Westend 23, Sint Nicolaasga
winder en juliana 2

‘Leven in water’ met Kim Winder

In deze waterrijke omgeving exposeerde installatie-artiest en fotografe Kim Winder het werk dat ze samen maakte met kunstenaar Shardeon Juliana en de leerlingen van basisscholen:

– De Brêge, Scharstrerbrug
– ’t Klimmerblêd, Sint Nicolaasga
– ’t Swannestee, Langweer

Onderwaterwereld
Maatschappelijke kwesties gaan Winder en Juliana niet uit de weg. Voor Winder is contrast hierbij een belangrijk instrument.
Zo was het ook in deze expositie, waarin bezoekers werden ‘ondergedompeld’ in een onderwaterwereld met onderwaterdieren van afval: ‘de vergeten dieren’, en onderwatergeluiden.

Over Kim Winder
Kim Winder is videomaker en fotograaf met een achtergrond in installatiekunst. Haar werk bestaat uit bewegend beeld en interactie. Maatschappelijke kwesties en taboes gaat ze niet uit de weg. Contrast is hierbij een belangrijk instrument: kwetsbaarheid tegenover rauwheid, schoonheid verweven met ongemak. Zo ontstaat er spanning die uitnodigt tot reflectie.

Winder is geboren in Bergen en heeft daardoor een sterke connectie met de zee: “Ik vind het fijn om me in water te bewegen; tijd en beweging voelen daar anders. Tegelijkertijd biedt water een mooie kans om bij kinderen bewustzijn te creëren over hergebruik van afval, en om hun creativiteit te stimuleren. Samen creëren we een onderwaterwereld van gevonden materialen, waarin we bezoekers letterlijk kunnen onderdompelen en inspireren.”

Leven met water, libje mei wetter

Nederland is een waterland. Een land waar we leven mét water, we omarmen het maar houden het ook tegen. Het water zit in ons en wij noemen onszelf ook wel watermensen. Iedereen heeft wel een bepaald gevoel bij water. Een bijzondere herinnering aan de zee, een rivier, een meer, een sprong in het water of een goede regenbui. De geschiedenis heeft geleerd dat het water onstuimig kan zijn en ons kan overspoelen. Jarenlang hebben we geprobeerd het water buiten te sluiten en zo snel mogelijk af te voeren. Maar in het huidige klimaat moeten we omdenken.

Hoe willen we meer leven met water en kunnen we het water meer ruimte geven?
Kunnen we meer gaan wonen op het water?
Kunnen we water vasthouden in tijden van droogte?
Hoe kunnen we het water gezond houden voor ons, voor de aarde en voor het leven in het water?

Kunnen we samen tot een toekomst komen waarin water en mens weer meer in balans samen leven?

Wat is jouw angst voor water?
Wat is jouw liefde voor water?

 

Stellingen ter inspiratie van het Observatorium Rotterdam tijdens onze Inspiratiemiddag voor kunstenaars en deelnemende basisscholen, 21 mei 2025.

https://www.observatorium.org/observatorium/site/application/#/home

Samenwerking
Het project is een initiatief van ons, stichting ‘Kunst en Meer’. We werken samen met projectgroep ‘De Vergeten Watersnood van 1825’, Jong Tsjûkemar (gebiedsonderwijs) en It Toanhûs. Via de laatste twee organisaties hebben kinderen van de betrokken basisscholen workshops Cultuur en Techniek gevolgd in het kader van Libje mei Wetter.

Wij in het water

Van de druppel op het water,

Het water om ons heen,
s
tromend, boven ons, onder ons en in ons

Het water in het midden

‘Libje mei Wetter’:
de 3 exposities tijdens het weekend van 22&23 november 2025

Leven op en rondom water,  Jacobuskerk Delfstrahuizen
Mienskip rondom water, in de kapel in Rotstergaast
Leven in water, bij watersportvereniging St. Nyk

Logo Provinsje Fryslân
Logo De Fryske Marren